Skoliozun Dərəcəsi Necə Müəyyən Edilir? Kobb Bucağı Nədir?

Skoliozun dərəcəsi necə müəyyən edilir?

Skolioz diaqnozu qoyulduqda insanların ən çox verdiyi suallardan biri “Neçə dərəcədir?” olur.

Bu sualın cavabı yalnız insanın arxadan görünüşünə baxmaqla müəyyən edilmir. Onurğadakı əyriliyin ölçüsü əsasən rentgen görüntüsü üzərində hesablanır.

Bu ölçmədə ən çox istifadə olunan üsul Kobb bucağının (Cobb angle) müəyyən edilməsidir.

Kobb bucağı onurğanın əyriliyinin nə qədər olduğunu rəqəmlə ifadə etməyə imkan verir.

Kobb bucağı nədir?

Kobb bucağı rentgen görüntüsündə onurğanın əyriliyini ölçmək üçün istifadə olunan bucaqdır.

Əyriliyi əmələ gətirən fəqərələr arasından əyriliyin yuxarı və aşağı hissəsində yerləşən uyğun fəqərələr seçilir. Daha sonra həmin fəqərələrin son səthlərinə əsasən xətlər çəkilir və bu xətlərin yaratdığı bucaq hesablanır.

Nəticədə, məsələn:

12°, 18°, 27°, 35°

kimi bir göstərici əldə olunur.

Bu rəqəm həkim və digər mütəxəssislərə əyriliyin ölçüsünü obyektiv şəkildə qiymətləndirməyə imkan verir.

Rentgendə Kobb bucağı necə ölçülür?

Ölçmə zamanı əvvəlcə əsas əyriliyin yuxarı və aşağı sərhəd fəqərələri müəyyən edilir.

Sonra həmin fəqərələrin uyğun son səthlərinə əsasən xətlər çəkilir. Bu xətlər əsasında yaranan bucaq hesablanır.

Sadə şəkildə desək:

Rentgen → əyriliyin sərhədlərinin müəyyən edilməsi → xətlərin çəkilməsi → Kobb bucağının hesablanması.

Bu səbəbdən rentgen görüntüsünün sadəcə “əyridir” və ya “düzdür” şəklində qiymətləndirilməsi kifayət etmir.

Neçə dərəcə skolioz sayılır?

Kobb ölçümündə 10°-dən böyük yan əyrilik ümumiyyətlə skolioz meyarına uyğun hesab olunur.

Amma burada vacib bir məqam var: dərəcə artdıqca vəziyyət avtomatik olaraq eyni şəkildə ağırlaşır demək düzgün deyil.

Məsələn, iki nəfərdə eyni Kobb bucağı ola bilər, amma onların yaşları, böyümə vəziyyəti, əyriliyin yeri və digər xüsusiyyətləri fərqli ola bilər.

Ona görə müalicə qərarı yalnız bir rəqəmə əsaslanmır.

10°, 20°, 30° və 40° skolioz arasında nə fərq var?

Kobb bucağı böyüdükcə onurğadakı əyriliyin ölçüsü də artır.

Məsələn, 12° ilə 35° eyni ölçüdə əyrilik deyil.

Lakin “30° skolioz mütləq belə müalicə olunur” kimi ümumi qayda tətbiq etmək də düzgün deyil.

Xüsusilə uşaqlarda və yeniyetmələrdə yaş və böyümənin davam edib-etməməsi çox önəmlidir.

Böyüməsi davam edən uşaqda müəyyən ölçüdə olan əyrilik zamanla dəyişə bilər. Buna görə əvvəlki rentgenlərlə müqayisə də əhəmiyyət daşıyır.

Kobb bucağı müalicə qərarını müəyyən edirmi?

Kobb bucağı vacib göstəricidir, amma tək göstərici deyil.

Qiymətləndirmə zamanı aşağıdakılar da nəzərə alına bilər:

• insanın yaşı;
• böyümənin davam edib-etməməsi;
• əyriliyin hansı nahiyədə yerləşməsi;
• əyriliyin forması;
• əvvəlki müayinələrlə müqayisədə dəyişiklik olub-olmaması;
• klinik əlamətlər;
• digər müşahidələr.

Xüsusilə böyümə dövründə olan uşaqlarda əyriliyin zamanla necə dəyişdiyini izləmək mühüm ola bilər.

Eyni insanın Kobb bucağı dəyişə bilərmi?

Bəli.

Skolioz qiymətləndirilərkən müxtəlif vaxtlarda çəkilmiş rentgenlər müqayisə edilə bilər.

Əgər əvvəlki görüntüdə müəyyən bucaq, sonrakı görüntüdə isə daha böyük bucaq ölçülürsə, əyriliyin zamanla dəyişib-dəyişmədiyi ayrıca qiymətləndirilir.

Burada bir başqa məqam da var: ölçmədə müəyyən texniki fərqlər yarana bilər.

Xəstənin rentgen zamanı vəziyyəti, görüntünün çəkilmə şəraiti və ölçmənin özü nəticəyə müəyyən təsir göstərə bilər. Buna görə kiçik fərqləri avtomatik olaraq xəstəliyin sürətlə irəliləməsi kimi qəbul etmək olmaz.

Kobb bucağını adi fotoşəkildən ölçmək mümkündürmü?

Adi fotoşəkil onurğadakı asimmetriyanı göstərməyə kömək edə bilər, lakin Kobb bucağının standart ölçülməsi üçün əsas görüntü rentgendir.

Məsələn, bir şəxsin çiyinlərinin biri digərindən yüksək görünə bilər. Bu, skoliozdan şübhələnmək üçün səbəb ola bilər, amma həmin görüntüdən dəqiq “25° skolioz” nəticəsi çıxarmaq düzgün deyil.

Dərəcənin müəyyən edilməsi üçün uyğun rentgen görüntüsü lazımdır.

Kobb bucağı ilə yanaşı nə qiymətləndirilir?

Rentgen yalnız bir rəqəm əldə etmək üçün istifadə edilmir.

Mütəxəssis görüntüdə əyriliyin:

• hansı hissədə yerləşdiyini;
• hansı fəqərələri əhatə etdiyini;
• C və ya S formalı olub-olmadığını;
• döş və ya bel nahiyəsində üstünlük təşkil etdiyini;
• digər xüsusiyyətlərini

də qiymətləndirə bilər.

Buna görə rentgen nəticəsinə yalnız “Kobb bucağı 25°” kimi baxmaq tam mənzərəni göstərməyə bilər.

Skolioz dərəcəsi artdıqca korset mütləq lazımdır?

Xeyr.

Korset istifadəsi üçün qərar yalnız Kobb bucağına baxılaraq verilmir.

Xüsusilə uşaqlarda və yeniyetmələrdə böyümə potensialı, əyriliyin ölçüsü və digər xüsusiyyətlər birlikdə nəzərə alınır.

Müəyyən hallarda məqsəd əyriliyin böyümə dövründə daha da irəliləməsinin qarşısını almağa çalışmaqdır.

Korset mövzusunu növbəti məqalədə ayrıca və daha ətraflı izah edəcəyik.

Rentgen nəticəsində yazılan dərəcəni necə başa düşmək olar?

Məsələn, nəticədə:

“Torakal skolioz, Kobb bucağı 18°”

yazılıbsa, burada 18° əyriliyin ölçülmüş bucağını göstərir.

Əgər:

“Lumbal skolioz, Kobb bucağı 28°”

yazılıbsa, əyriliyin bel nahiyəsində olduğu və ölçülən bucağın 28° olduğu anlaşılır.

Amma yalnız bu rəqəmlərə əsaslanaraq insanın müalicə planını müəyyənləşdirmək olmaz.

Rentgen nəticəsi digər müayinə məlumatları ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Nəticə

Kobb bucağı skoliozun qiymətləndirilməsində ən vacib ölçülərdən biridir. Bu üsul onurğadakı əyriliyin ölçüsünü rəqəmlə ifadə etməyə imkan verir.

Ancaq “skolioz neçə dərəcədir?” sualının cavabı bütün vəziyyəti izah etmir.

Əyriliyin harada yerləşməsi, insanın yaşı, böyümə vəziyyəti və zamanla dəyişib-dəyişməməsi də nəzərə alınmalıdır.

Buna görə rentgendə göstərilən Kobb bucağını ayrıca bir rəqəm kimi deyil, ümumi qiymətləndirmənin bir hissəsi kimi qəbul etmək daha doğrudur.