Səhər Yerlərə Basanda Dabanınız Ağrıyır? Daban şporu (Mahmız) və Müalicə Yolları

Səhər yuxudan oyandıqdan sonra ilk addımları atarkən dabanda kəskin ağrı hiss edirsiniz? Bir neçə addımdan sonra ağrı azalır, lakin gün ərzində uzun müddət ayaqüstə qaldıqda yenidən özünü göstərir?

Bu şikayət kifayət qədər yayğındır və insanların çoxu bunu birbaşa “daban şporu” və ya “daban mahmızı” ilə əlaqələndirir. Lakin daban ağrısının səbəbi hər zaman şpor olmur. Xüsusilə səhər ilk addımlarda yaranan ağrı plantar fassit kimi ayaqaltı toxumaların problemləri ilə də bağlı ola bilər.

Bu səbəbdən düzgün səbəbi müəyyənləşdirmək və müalicəni buna uyğun seçmək vacibdir.

Daban şporu (mahmız) nədir?

Daban şporu daban sümüyünün alt və ya arxa hissəsində yaranan kiçik sümük çıxıntısıdır. Adətən ayağın uzun müddət ərzində təkrarlanan yüklənməsinə və toxumalara düşən mexaniki gərginliyə bağlı olaraq formalaşa bilər.

Lakin mühüm bir məqam var: rentgendə daban şporunun görünməsi mütləq ağrının məhz şpordan qaynaqlandığı demək deyil.

Bəzi insanlarda rentgen müayinəsində daban şporu aşkar olunur, amma heç bir ağrı və narahatlıq olmur. Digər tərəfdən, güclü daban ağrısı olan şəxsdə əsas problem plantar fassiyanın qıcıqlanması ola bilər.

Səhər ilk addımlarda daban niyə daha çox ağrıyır?

Plantar fassiya ayağın alt hissəsində daban sümüyündən barmaqlara doğru uzanan möhkəm bir toxuma zolağıdır. Ayağın qövsünün dəstəklənməsində və yerimə zamanı yükün paylanmasında mühüm rol oynayır.

Gecə ərzində ayaq hərəkətsiz qaldığı üçün bu toxumada gərginlik dəyişir. Səhər ayağa qalxıb ilk addımı atdıqda isə toxuma yenidən yüklənir. Buna görə bəzi insanlarda ilk addımlar zamanı daha kəskin ağrı hiss olunur.

Tipik olaraq ağrı:

• səhər yataqdan qalxanda;
• uzun müddət oturduqdan sonra ayağa qalxarkən;
• uzun müddət ayaqüstə qaldıqda;
• çox yeridikdən və ya fiziki yüklənmədən sonra

daha çox hiss oluna bilər.

Daban şporunun yaranmasına nə təsir edə bilər?

Daban nahiyəsinə düşən yükün artması müxtəlif amillərlə əlaqəli ola bilər. Məsələn:

Ayaq quruluşu: Yastıayaqlıq və ya ayaq qövsünün biomekanikasındakı dəyişikliklər yükün ayaq altında fərqli paylanmasına səbəb ola bilər.

Uyğun olmayan ayaqqabı: Ayağı kifayət qədər dəstəkləməyən və ya amortizasiya xüsusiyyəti zəif olan ayaqqabılar narahatlığı artıra bilər.

Uzun müddət ayaqüstə qalmaq: Xüsusilə iş səbəbilə gün ərzində uzun müddət ayaqda qalmaq daban nahiyəsinə düşən yükü artırır.

Artıq bədən çəkisi: Bədən çəkisinin artması ayaq və daban üzərinə düşən mexaniki yükü yüksəldə bilər.

Fiziki aktivliyin qəfil artırılması: Qaçış, uzun məsafəli yürüş və digər fəaliyyətlərin birdən-birə artırılması ayaqaltı toxumalara əlavə yük verə bilər.

Daban ağrısında müalicə necə aparılır?

Müalicə ağrının səbəbindən və ayağın biomekanik vəziyyətindən asılı olaraq dəyişir. Buna görə hər daban ağrısına eyni yanaşmaq düzgün deyil.

İlkin mərhələdə ayağa düşən yükün azaldılması, uyğun ayaqqabı seçimi, dartınma hərəkətləri və digər konservativ yanaşmalar tövsiyə oluna bilər.

Bəzi hallarda isə fərdi ortopedik içliklərdən (supinatorlardan) istifadə nəzərdən keçirilir.

Fərdi ortopedik içlik nə üçün istifadə olunur?

Ortopedik içlik sadəcə ayaqqabının içinə qoyulan yumşaq altlıq deyil. Fərdi hazırlanmış içliyin forması insanın ayaq quruluşuna və biomekanik xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdırıla bilər.

Məsələn, ayağın qövsünün vəziyyəti, yükün ayaq altında paylanması və ayağın yerə basma xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq içlik fərdiləşdirilə bilər.

Məqsəd ayağın dəstəklənməsinə və yükün daha düzgün paylanmasına kömək etməkdir.

Daban şporu əməliyyat tələb edir?

Daban ağrısı olan hər şəxsdə əməliyyat lazım olmur. Müalicə yanaşması problemin səbəbindən, müddətindən və konservativ müalicəyə cavabdan asılıdır.

Xüsusilə uzun müddət davam edən və gündəlik fəaliyyətə mane olan ağrılarda problemin səbəbinin dəqiq qiymətləndirilməsi daha məqsədəuyğundur.

Daban ağrısını nə vaxt ciddi qəbul etmək lazımdır?

Ağrı bir neçə həftə ərzində davam edirsə, getdikcə artırsa, yeriməyə ciddi mane olursa və ya evdə görülən tədbirlərlə yaxşılaşmırsa, mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirmə məqsədəuyğundur.

Çünki daban ağrısının səbəbi yalnız daban şporu deyil. Plantar fassit, Axilles vətəri ilə bağlı problemlər, sinir sıxılması, travma və digər vəziyyətlər də oxşar şikayətlər yarada bilər.

Nəticə

Səhər ilk addımlarda daban ağrısı yaşayırsınızsa, bunu avtomatik olaraq yalnız “daban şporu” kimi qəbul etmək düzgün deyil. Əsas səbəbi müəyyənləşdirmək müalicənin düzgün seçilməsi üçün vacibdir.

Ayağın quruluşu və yerə basma xüsusiyyətləri də problemin yaranmasında rol oynaya bilər. Buna görə davamlı daban ağrısı zamanı ayağın biomekanik vəziyyətinin qiymətləndirilməsi və ehtiyac olduqda fərdi ortopedik içlik kimi dəstək vasitələrinin nəzərdən keçirilməsi faydalı ola bilər.

ORTOFIX-də ayaq quruluşuna uyğun fərdi ortopedik içliklərin hazırlanması və ortopedik problemlərin qiymətləndirilməsi həyata keçirilir.

Qeyd: Bu məqalə maarifləndirici məqsədlə hazırlanıb və fərdi tibbi müayinə və diaqnozu əvəz etmir.