Ortopedik İçlik Nədir və Kimlərə Lazım Ola bilər?

Ortopedik içlik nədir?

Ortopedik içlik ayaqqabının daxilində istifadə olunan və ayağın quruluşuna, yerə basmasına və ehtiyaclarına uyğun dəstək vermək məqsədi daşıyan vasitədir.

Adi ayaqqabı içliyindən fərqli olaraq ortopedik içliyin məqsədi yalnız rahatlıq yaratmaq deyil. Ayağın müəyyən hissələrinə əlavə dəstək vermək, ayağın ayaqqabı daxilindəki mövqeyini daha uyğun vəziyyətə gətirmək və yükün paylanmasına kömək etmək üçün istifadə oluna bilər.

Amma burada vacib bir məqam var: ortopedik içlik hər ayaq problemi üçün eyni formada olmur.

Hazır içlik və fərdi içlik arasında fərq nədir?

Mağazalarda müxtəlif formalarda hazır içliklər satılır. Onlar müəyyən ölçü və ümumi ayaq xüsusiyyətlərinə uyğun hazırlanır.

Fərdi ortopedik içlik isə konkret insanın ayağına uyğunlaşdırılır.

Bu zaman ayağın quruluşu, basış xüsusiyyətləri, mövcud şikayətlər və istifadə məqsədi nəzərə alına bilər.

Məsələn, iki insanın hər ikisində ayaq ağrısı ola bilər. Lakin ağrının səbəbi, ayağın quruluşu və yerə basma xüsusiyyətləri fərqli olduğuna görə onların istifadə edəcəyi içlik də eyni olmaya bilər.

Bu səbəbdən “ən yaxşı ortopedik içlik hansıdır?” sualının hamı üçün eyni cavabı yoxdur.

Kimlərə ortopedik içlik lazım ola bilər?

Ortopedik içlik müxtəlif vəziyyətlərdə istifadə oluna bilər.

Məsələn:

• ayaq ağrısı və tez yorulma;
• ayağın yerə basmasında fərqlilik;
• ayaq qövsündə dəyişiklik;
• valgus və varus kimi biomekanik problemlər;
• bəzi hallarda daban ağrısı;
• ayaq deformasiyaları;
• uzun müddət ayaq üstə işləmək;
• idman zamanı ayağa düşən yükün idarə olunmasına ehtiyac;
• bəzi uşaqlarda müəyyən funksional problemlər

zamanı fərdi içlik nəzərdən keçirilə bilər.

Burada əsas məsələ sadəcə problemin adını bilmək deyil. Ayağın konkret vəziyyətini qiymətləndirməkdir.

Ayaq ağrısı varsa, içlik istifadə etmək lazımdır?

Mütləq deyil.

Ayaq ağrısının çox fərqli səbəbləri ola bilər. Uzun müddət ayaq üstə qalmaq, uyğun olmayan ayaqqabı, travma, əzələ və bağ problemləri, plantar fassiya ilə bağlı problemlər və digər səbəblər ağrı yarada bilər.

Ona görə ayağı ağrıyan hər kəsin hazır içlik alması düzgün yanaşma deyil.

Əvvəlcə ağrının səbəbini anlamaq daha vacibdir.

Bəzi hallarda içlik faydalı dəstək ola bilər, bəzi hallarda isə başqa yanaşmaya ehtiyac yarana bilər.

Fərdi ortopedik içlik necə hazırlanır?

Fərdi içliyin hazırlanması sadəcə ayağın ölçüsünü götürüb içlik kəsməkdən ibarət deyil.

Əvvəlcə insanın şikayətləri və ayağın ümumi vəziyyəti qiymətləndirilir.

Daha sonra ayağın basış xüsusiyyətləri və yükün ayaq altında necə paylandığı nəzərdən keçirilə bilər.

Nəticəyə əsasən içliyin forması, dəstəkləyici hissələri və istifadə olunacaq material müəyyən edilir.

Hazırlandıqdan sonra içlik ayaqqabıda və ayaqda yoxlanılır. Lazım gəldikdə uyğunlaşdırma aparıla bilər.

Bu mərhələ vacibdir, çünki içlik ayağa uyğun gəlmirsə, nəzərdə tutulan dəstəyi düzgün təmin etməyə bilər.

Ortopedik içlik ayağı düzəldirmi?

Bu suala birbaşa “bəli” və ya “xeyr” demək düzgün olmaz.

İçliyin əsas məqsədi hər zaman ayağın formasını dəyişdirmək deyil.

Onun istifadəsində məqsəd vəziyyətdən asılı olaraq ayağa dəstək vermək, yükün paylanmasına kömək etmək və hərəkət zamanı yaranan narahatlığı azaltmağa çalışmaq ola bilər.

Xüsusilə uşaqlarda isə içlik istifadəsinə daha diqqətlə yanaşmaq lazımdır. Ayağın görünüşünə əsaslanaraq hər uşağa eyni vasitəni tətbiq etmək düzgün deyil.

Ortopedik içlik bütün gün istifadə olunur?

Bu, içliyin məqsədindən və insanın vəziyyətindən asılıdır.

Bəzi hallarda insan içliyə tədricən uyğunlaşdırılır. Xüsusilə əvvəllər içlik istifadə etməyən şəxslərdə ilk gündən uzun müddət istifadə etmək narahatlıq yarada bilər.

İçliyin hansı ayaqqabıda və nə qədər müddət istifadə olunacağı fərdi vəziyyətə görə müəyyənləşdirilə bilər.

İçlik hansı ayaqqabıda istifadə edilə bilər?

Bu da içliyin quruluşundan asılıdır.

Ayaqqabının iç hissəsində kifayət qədər yer olması, dabanın sabitliyi və içliyin ayaqqabıya düzgün yerləşməsi vacibdir.

Bəzi ayaqqabılarda hazır içliyi çıxarıb fərdi içlik yerləşdirmək mümkündür. Bəzi modellərdə isə konstruksiya buna imkan verməyə bilər.

Buna görə içlik hazırlanarkən onun hansı ayaqqabıda istifadə olunacağı da nəzərə alınması faydalıdır.

Ortopedik içlik istifadə edərkən nə hiss etmək normaldır?

Yeni içliyə uyğunlaşma zamanı ayağın bəzi hissələrində fərqli təmas və təzyiq hissi yarana bilər.

Bu, ayağın əvvəlkindən fərqli dəstəklənməsi ilə əlaqəli ola bilər.

Amma güclü ağrı, keyimə, yanma və ya davamlı narahatlıq yaranırsa, bunu normal qəbul etmək olmaz. Belə vəziyyətdə içliyin yenidən yoxlanılması və uyğunlaşdırılması lazım gələ bilər.

Uşaqlar üçün ortopedik içlik seçmək olarmı?

Bəli, bəzi hallarda uşaqlar üçün də fərdi ortopedik içlik hazırlana bilər.

Amma uşaqlarda qərar yalnız ayağın görünüşünə əsaslanmamalıdır.

Uşağın yaşı, inkişaf xüsusiyyətləri, yeriməsi, ağrı və yorulma kimi şikayətlərin olub-olmaması nəzərə alınmalıdır.

Ağrısız və normal hərəkət edən hər uşağa sadəcə ayağı düz göründüyünə görə içlik lazım olduğu nəticəsinə gəlmək düzgün deyil.

Ortopedik içlik seçərkən nəyə diqqət etmək lazımdır?

İçlik seçərkən yalnız onun yumşaq və ya sərt olmasına baxmaq kifayət deyil.

Əsas məsələlər bunlardır:

• ayağın quruluşuna uyğunluğu;
• basış xüsusiyyətləri;
• istifadə məqsədi;
• material;
• ayaqqabı ilə uyğunluğu;
• insanın gündəlik fəaliyyəti;
• mövcud ağrı və digər şikayətlər.

Ən vacibi isə içliyin həqiqətən ehtiyac olub-olmadığını müəyyənləşdirməkdir.

Nəticə

Ortopedik içlik ayağın quruluşunu və basış xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq əlavə dəstək vermək üçün istifadə olunan vasitələrdən biridir.

Ancaq hər ayaq ağrısı və ya hər ayaq forması üçün eyni içlik uyğun deyil. Xüsusilə fərdi içlik seçilərkən insanın ayağı ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Doğru içlik sadəcə ayaqqabının içinə yerləşdirilən altlıq deyil; konkret ehtiyaca uyğun hazırlanmış dəstək vasitəsidir.